تاریخچه روز معلم در ایران
روز معلم بر تمام معلمان سخت‌کوش ایران زمین تهنیت باد
معلمان موتور محرکه توسعه فرهنگی جامعه هستند. اصلاح‌گر و هویت‌بخشند. از سوی یونسکو5اکتبر هرسال میلادی برابر با (13مهرماه) روز جهانی معلم نامگذاری شده است. در کشور ایران نیز به منظور تکریم و پاسداشت مقام و منزلت معلم، روز 12 اردیبهشت هر سال روز «معلم» نامیده شده است. ایدۀ ایجاد روز معلم در ایران، در دولت ملی محمد مصدق در زمان وزارت محمدمهدی آذر در سال 1331 شکل گرفت. با تصویب هیئت وزیران دولت وقت « 1 آبان‌ماه» هر سال به عنوان روز معلم نام‌گذاری گردید. پس‌از آن همه ساله به منظور تجلیل از مقام معلم در این روز در مدارس جشن برپا می‌شد. در 12 اردیبهشت سال 1340 با اعتصاب سراسری معلمان، به دعوت باشگاه مهرگان (باشگاه صنفی معلمان) جهت افزایش حقوق و به شهادت رسیدن یکی از معلمان تهران (دکترخانعلی) با شیلک گلولۀ پلیس در میدان بهارستان، روز معلم طور دیگری رقم خورد. با شهادت این معلم معترض، تحصن و اعتراضات رنگ سیاسی گرفت. معلمان چهار شرط اساسی برای پایان دادن به اعتصابات بدین شرح اعلام کردند. (استعفای دولت شریف‌امامی، مجازات قاتل معلم شهید، آزادی درخشش رئیس باشگاه مهرگان ار بازداشت، ترمین حقوق معلمان طبق طرح باشگاه مهرگان) شروط چهارگانه معلمان از سوی حکومت وقت پذیرفته شد. درخشش رئیس معترضان به مقام وزارت برگزیده شد. بعداز ده روز اعتصابات سراسری معلمان روز 22 اردیبهشت پایان یافت. روز 12 اردبیهشت روز شهادت معلم تهرانی، به عنوان روز معلم در نظر گرفته شد. همه ساله این روز در مدارس چشن برپا می‌شد.
در جریان اعتصاب سراسری معلمان در سال 1340 معلمان منطقه مرند نیز همگام با معلمان سراسر کشور در اعتصاب و اعتراضات شرکت نموده؛ کلاس‌های درس را تعطیل کردند. به مناسبت شهادت معلم تهرانی در 17 اردیبهشت 1340 از ساعت 5 تا 7 عصر در مسجد جامع مرند مجلس ترحیم برپا داشتند.
بعداز پیروزی انقلاب روز معلم و 12 اردیبهشت با (شهادت استاد شهید مرتضی مطهری بدست گروه فرقان) بار دیگر رنگ خون گرفت. دوازده اردیبهشت هر سال یادآور پاسخ اندیشه با گلوله است چه در سال 1340 که از لوله تفنگ یک نظامی، چه در سال 1358که از گلوله تفنگ یک مذهبی متحجر شلیک شد. چه بر سر یک معلم یا سریک روحانی، روزها مهم نیستند مهم روزآفرینان و حماسه‌سازان آن روز هستند که چراغی راه رهایی را روشنایی می‌بخشند. بدین‌سان روز 12 اردیبهشت ماه روز شهادت استاد شهید مطهری از سوی دولت در تقویم رسمی کشور روز معلم نام‌گذاری گردید. همه ساله در این روز جهت تجلیل از مقام معلم برنامه ها و جشن‌های مختلفی در مدارس برگزار می‌شود. با این همه تاکنون جهت حفظ ارزش مقام و منزلت معلم اقدامات اساسی صورت نگرفته است. امید است دولتمردان و سیاست‌مداران و مسئولین فرهنگی جامعه برای ارتقاء مقام معلم بیش از پیش تلاش به عمل آورند. برگرفته از کتابِ «سیرتاریخی اداره فرهنگ و معارف شهرستان مرند» اثر معراج خضرلو_ 12/2/ 1403